Tijd is rijp om beweging te brengen

Voor dit interview spreken we af met Emma Stoks. Emma is een oud leerling van het SGA. Vorig jaar deed zij eindexamen op deze school. In haar zesde jaar kwam Emma met het idee van de Onderwijsdag. Hoe mooi zou het zijn als leerlingen eens zelf zouden gaan nadenken over de kwaliteit van hun eigen onderwijs. Als zesdeklasser wist Emma dat ze weinig van de mogelijke gevolgen van de Onderwijsdag zou gaan meemaken, maar toch besloot ze van haar idee werkelijkheid te maken.

Tijdens de organisatie van de onderwijs dag maakte Emma kennis met Claire Boonstra. Claire is een expert als het gaat om onderwijsvernieuwing. Op de onderwijsdag sprak Boonstra op een Studium Generalum. En vandaag de dag werkt Emma samen met Claire Boonstra. Beiden vrouwen zijn fanatiek bezig met veranderingen in het onderwijs. Ze willen naar meer vrijheid voor de leerling en leraar en willen terug naar het eigenlijke doel van het onderwijs: het ontwikkelen van je eigen potentie. Waarom willen ze dit en hoe denken ze dit te bereiken?

‘Ik heb altijd al wel iets met het onderwijs gehad,’ zegt Claire Boonstra. Ze is de oprichter van de organisatie Operation Education, waarmee het onderwijs dat we nu hebben onderzoekt en ze naar de toekomst van het onderwijs kijkt Ze stelt vragen als ‘waarom is er een lesrooster?’, ‘waarom werken we met jaarlagen?’ en ‘waarom hebben we zo’n lange zomervakantie?’. Dit alles doet ze om het onderwijs van morgen te verbeteren.

Systeem

De interesse van Claire in het onderwijs begon al vroeg. ‘Het zit gewoon in mijn systeem,’ vertelt ze. Toch heeft ze een groot deel van haar leven gewerkt in de technologische sector. Ze begon als ingenieur bij Civiele Techniek op de Technische Universiteit in Delft en werkte onder andere bij KPN en Unilever. Later begon ze haar eigen bedrijf genaamd Layar. ‘Ik heb verschillende rollen nodig gehad om te kunnen worden wat ik nu doe,’ zegt ze. Toen ze afstudeerde in Civiele Techniek ging haar speech over het onderwijs en hoe we dit kunnen verbeteren. Op haar zeventiende schreef ze al een opstel over onderwijsvernieuwing. ‘De interesse was altijd aanwezig, maar onbewust.’

Emma Stoks merkte haar interesse voor het onderwijs voor het eerst op toen ze tijdens haar middelbare schooltijd al colleges aan de Radboud Universiteit volgde en hierdoor dus veel lessen op school miste. Je zou verwachten dat haar cijfers omlaag zouden gaan, maar het tegendeel was het geval. ‘Dit waren twee verschillende gebeurtenissen, die los van elkaar stonden op dat moment,’ zegt Emma. ‘Later koppel je dat aan elkaar en dan blijkt dat je altijd al wel wat van het onderwijs vond.’ Emma Stoks haalde vorig jaar haar diploma aan het Stedelijk Gymnasium Arnhem en besloot niet te gaan studeren. Nu werkt ze bij Operation Education, waar ze in oktober een start heeft gemaakt met het ontwikkelen van een leiderschapsprogramma voor schoolleiders.

Talenten ontdekken en benutten

De basis van Operation Education ligt bij een TEDtalk. In deze TEDtalk bespreekt Claire Boonstra haar eigen verleden. Toen ze bij Unilever werkte, merkte ze dat ze meer moest werken aan de dingen die ze minder goed kon, dan dat ze met haar eigen talenten het bedrijf kon verbeteren. Ze vertelt in deze TEDtalk, dat ze kinderen wil helpen met het vinden van hun eigen waarde, hun eigen potentie. Hiermee introduceerde ze Operation Education. Wat het bedrijf eigenlijk doet? Zplanten zaadjes, waaruit goede scholen groeien, mensen met

potentie. Dit doen ze ook door het geven van lezingen, zoals die op het SGA. Claire geeft woorden aan dingen die mensen voelen, maar niet weten uit te leggen. Ondertussen heeft het verhaal dat ze al een poos vertellen een einde. Tijd is rijp om in beweging te komen,’ vertelt Claire Boonstra, ‘en we zijn aan het organiseren dat deze beweging vanuit de scholen komt.’

Passend onderwijs

Claire Boonstra gelooft niet dat er één soort onderwijs is, dat voor iedereen past. Het onderwijs is er om het individu te vormen en de samenleving te verbeteren. Binnen de maatschappij is er veel diversiteit, dus binnen het onderwijs ook. Toch willen we allemaal uiteindelijk hetzelfde bereiken: vrede, geluk en duurzaamheid. Het onderwijs moet ons vormen zodat we daarheen kunnen. ‘Het uiteindelijke doel van het onderwijs,’ zegt Claire, ‘dat is juist het ontwikkelen van iedereens potentieel.’

‘Er zijn verschillende middelen die we hiervoor in kunnen zetten,’ vertelt Emma Stoks. We kunnen het vergelijken met vraag en aanbod. Sommige leerlingen hebben meer vraag nodig, anderen leerlingen hebben meer aanbod nodig. Onderwijs moet een balans bieden of vinden tussen vraag en aanbod en dat kan op verschillende manieren. ‘Zolang dat hogere doel maar in het DNA van de school zit.’

School moet leerlingen helpen met uitzoeken waar je hart naartoe gaat, waar de samenleving behoefte aan heeft en waarmee je een eigen inkomen kunt krijgen. Binnen deze drie eisen vallen behoorlijk veel vakgebieden waar de leerling later uit kan kiezen. Een grote misvatting in de maatschappij van vandaag is dat het belang van leraren niet worden erkend. Het zou breed gedragen moeten worden dat zij zo’n beetje het belangrijkste beroep hebben in onze samenleving: Ze staan aan de basis van de maatschappij van morgen. Een school moet weer de meest gewilde plek worden. ‘Mijn grootste droom is later mijn kinderen uit moeten leggen waarom mensen in onze tijd niet naar school wilden,’ zegt Emma. Dan is haar doel namelijk bereikt: kinderen willen weer naar school.

Het onderwijs van vandaag, is niet gebaseerd is wetenschappelijke feiten. Eigenlijk is het een experiment, zonder onderbouwing waarom het goed is. Er is niets dat laat zien dat het onderwijs zoals wij dat al decennia kennen het best werkende onderwijs is. We hebben het vroeger opgezet, omdat het toen het beste idee was, maar met tijd komt ook ontwikkeling en het sluit niet meer aan met de leerlingen van vandaag. Hierdoor borrelen er veel vraagstukken en motivatieproblemen op.

Er is veel weerstand tegen veranderingen in het onderwijs, waarschijnlijk omdat we het zo belangrijk vinden. Het is wat de toekomst vormt, daar ga je niet zomaar wat in veranderen. Het lijkt erop dat mensen bang zijn voor deze verandering. Wat echt mankeert aan het onderwijs is een vreemd beeld van wat we nou eigenlijk willen bereiken. Er staat nergens een hoger doel beschreven, terwijl we toch allemaal ergens naar streven. Wat we nodig hebben is een antwoord op de vraag naar welk doel we streven.

Terug naar natuurlijk leren Het onderwijs sluit niet aan bij hoe we van nature al leren. Je leert de hele dag, vanaf het moment dat je geboren wordt. Daar komt geen onderwijzer aan te pas. Maar zodra je naar school gaat doen alleen de cijfers die je haalt ertoe. ‘Iemand anders bepaalt wat je leert, wanneer je het leert en wanneer je het goed hebt geleerd,’ zegt Claire Boonstra. ‘Allemaal met goede bedoelingen natuurlijk, maar het zou zo veel mooier zijn als we kunnen vertrouwen dat leerlingen zelf kunnen leren en vertrouwen op de intrinsieke motivatie van een kind.’

Claire Boonstra en Emma Stoks hebben een passie voor het onderwijs. Ze zijn druk bezig met het verbeteren van wat we vandaag de dag hebben. Ondertussen vertellen ze inspirerende verhalen die mensen in beweging zetten. Hun grootste droom: kinderen die weer naar school willen en zich daar maximaal kunnen ontplooien. Hopelijk kunnen we dat nog meemaken, maar tot dan kunnen we ons best doen om van hun ideeën te leren en het SGA te ontwikkelen tot een betere school.